Η Έρευνα και Ανάπτυξη (R&D), η Επιχειρηματικότητα και οι Χρηματοδοτικοί μηχανισμοί αποτελούν τους 3 βασικούς πυλώνες στους οποίους βασίζεται η Καινοτομία. Η πρωτότυπη Ιδέα, η επιτυχής Επιχειρησιακή Εφαρμογή και η κατάλληλη Χρηματοδότηση για την αποτελεσματική Εμπορική Εκμετάλλευση αποτελούν τους κρίκους της αλυσίδας Καινοτομίας. Η αλυσίδα αυτή για να αποδίδει χρειάζεται να λειτουργεί ως ενιαίο, οργανωμένο “Οικοσύστημα Καινοτομίας”, στο οποίο οι ρόλοι είναι σαφείς και οι εταίροι λειτουργούν με επαγγελματική προσήλωση και συναντίληψη για τους στόχους και τα προσδοκώμενα οφέλη.

Η ώθηση στην καινοτομία δεν είναι θέμα «ποσοτικό», δε συναρτάται μόνον με την ποσότητα κεφαλαίων που θα δαπανηθούν στην έρευνα ή στην ενίσχυση της επιχειρηματικής δράσης. Χρειάζεται επείγουσα και εστιασμένη επέλαση σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις.

Οι ερευνητικές και επιχειρηματικές πρωτοβουλίες πρέπει να συμβαδίζουν σε τομείς που παρουσιάζουν άμεσο ενδιαφέρον για την οικονομία της χώρας, με βάση τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που αυτή διαθέτει και τους αναπτυξιακούς στόχους της. Τα σχέδια δράσης για την προώθηση εφαρμοσμένης έρευνας και τεχνολογικών καινοτομιών πρέπει να είναι τολμηρά, ευέλικτα
και να υπερβαίνουν κλαδικές ή άλλες σκοπιμότητες. Στην κλασική ρήση ότι «πρέπει να προλάβουμε το τραίνο της τεχνολογίας», η απάντηση πρέπει να είναι ένα τεχνολογικό … «μοτο-κρος», δηλαδή μια ευέλικτη πορεία με έξυπνη αξιοποίηση «μονοπατιών» και επιχειρηματικών ευκαιριών. Είναι απαραίτητη η εστίαση σε προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και προστιθέμενης αξίας που απευθύνονται σε εξειδικευμένες αγορές (niche markets) και γενικά προϊόντα ή υπηρεσίες που έχουν διεθνή ζήτηση. Εκτός από προϊόντα πληροφορικής, νανοτεχνολογίας, βιοτεχνολογίας, ο τομέας
των τροφίμων ή σπάνιων γεωργικών προϊόντων υψηλής ζήτησης και περιορισμένης προσφοράς, η «συμβολαιοποιημένη» γεωργία, τα προϊόντα για ανανεώσιμες μορφές ενέργειας, αλλά και νέες υπηρεσίες, όπως είναι οι διαδραστικές υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας, οι υπηρεσίες διαχείρισης έξυπνων ενεργειακών δικτύων (smart grids) παρουσιάζουν καλές προοπτικές.

Πρέπει να μην περιοριζόμαστε στην παραγωγή προϊόντων που απευθύνονται κυρίως στην εσωτερική αγορά ή μόνο στον τελικό καταναλωτή. Το πεδίο επιχειρηματικής αναφοράς πρέπει να είναι η παγκόσμια αγορά, δίνοντας έμφαση και στην παραγωγή μερών (components), ενδιάμεσων ή και τελικών τεχνολογικά προηγμένων προϊόντων ή διαφοροποιημένων υπηρεσιών που ενσωματώνουν
μεγάλες επιχειρήσεις ή δημόσιοι οργανισμοί στην αλυσίδα αξίας τους. Υπάρχει το επιτυχημένο παράδειγμα του κλάδου των εταιριών κινητών εφαρμογών (mobile services), ο οποίος ανέδειξε ταχύτατα ορισμένες πολύ επιτυχημένες εταιρίες, οι οποίες αρχικά αξιοποίησαν την αυξημένη διείσδυση της κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα δημιουργώντας διαδραστικές υπηρεσίες που
γρήγορα υιοθετήθηκαν και από διεθνείς παρόχους υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας. Υπάρχει επίσης το παράδειγμα εταιριών όπως της Raycap AE, που βραβεύτηκε πέρυσι από το «Η Ελλάδα Καινοτομεί», η οποία παράγει πρωτοποριακούς απαγωγούς για προστασία από πολλαπλές κρουστικές ηλεκτρικές υπερτάσεις που έχουν υιοθετηθεί από διεθνή αεροδρόμια, μετρό, δίκτυα τηλεόρασης, κέντρα υπολογιστών κ.ά.

Χρειάζεται έμφαση στις τεχνολογίες «οριζόντιας αναφοράς» (πληροφορική, επικοινωνίες, ενέργεια κ.ά.) που αποφέρουν πολλαπλασιαστικά οφέλη. Π.χ. η έμφαση στην αξιοποίηση των διαδικτυακών υπηρεσιών και ηλεκτρονικών αγορών μπορεί να προσδώσει σημαντικά οφέλη (έχει εκτιμηθεί αύξηση του ΑΕΠ 2,5 % μέχρι το 2015, από τα άμεσα και έμμεσα οικονομικά αποτελέσματα με βάση τα μοντέλα εισροών/εκροών των κλάδων της οικονομίας). Φυσικά είναι δύσκολο να προεκτιμήσει κανείς
τις ακριβείς επιπτώσεις τέτοιων τεχνολογιών. Εξ άλλου «αν μπορεί να μετρήσεις κάτι από πριν, δεν
είναι καινοτομία …».

Για να συγκροτηθεί το οικοσύστημα καινοτομίας θα πρέπει να αυξηθεί η πρωτογενής ζήτηση ερευνητικού έργου. Πρέπει να αναπτυχθεί η «ερευνητική ροπή» των επιχειρήσεων ώστε από (κατά βάση) καταναλωτές καινοτομίας να ενδυναμωθούν και ως παραγωγοί καινοτομίας. Οι ερευνητικοί φορείς να δώσουν έμφαση στην εξυπηρέτηση πραγματικών αναγκών και προβλημάτων και, φυσικά, ο χρηματοοικονομικός κλάδος να προσφέρει ευέλικτες λύσεις χρηματοδότησης. Αυτά προϋποθέτουν απαγκίστρωση από τα ταμπού για τις σχέσεις πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και εφαρμογή καλών πρακτικών του εξωτερικού που έχουν αποδώσει (π.χ. χορηγίες επιχειρήσεων προς ερευνητικά κέντρα, υποτροφίες σε ερευνητές, spin-off από ερευνητικές μονάδες). Η εστίαση του ερευνητικού έργου θα μπορούσε να ενισχυθεί με την καθιέρωση διαγωνισμών για την επίλυση σημαντικών «προκλητικά απαιτητικών» προβλημάτων ή αναγκών (π.χ. λύσεις αφαλάτωσης νερού για τα ελληνικά νησιά, κινητές μονάδες παροχής υπηρεσιών υγείας), όπου θα βραβεύεται αυτός που δίνει την καλύτερη λύση (βλ. διαγωνισμό Challenge του αγγλικού οργανισμού ενίσχυσης καινοτομίας NESTA).

Για να μη γίνονται, όμως, όλα αυτά ανεξάρτητα και ασυντόνιστα χρειάζεται να δημιουργηθούν «οργανικοί δεσμοί» και αμοιβαία επωφελείς συνεργασίες μεταξύ των επιχειρήσεων και των ερευνητικών μονάδων και να αυξηθεί σημαντικά η ροή ώριμων για επένδυση επενδυτικών σχεδίων (deals flow) νέων επιχειρήσεων (start-ups), ώστε να λειτουργήσουν χρηματοδοτικοί μηχανισμοί τύπου venture capitals με την υποστήριξη και το συντονισμό από το τραπεζικό σύστημα. Χρειάζεται
να λειτουργήσουν οι Ζώνες Καινοτομίας και η υποστήριξη νέων επιχειρήσεων για την επιτάχυνση της ανάπτυξής τους, με τη μορφή accelerator programs ή clusters ομοειδών επιχειρήσεων. Στην εμπέδωση κουλτούρας καινοτομίας μπορεί να επιδράσουν καταλυτικά η εμπλοκή επιτυχημένων ελλήνων ερευνητών του εξωτερικού και η δημιουργία μονάδων έρευνας ή ανάπτυξης από μεγάλες διεθνείς εταιρίες (ως αντιστάθμισμα της ανάθεσης μεγάλων έργων). Η καινοτομία πρέπει να γίνει «συστημική» ικανότητα της ελληνικής οικονομίας.

Κάποιοι προβληματίζονται μήπως η οικονομική κρίση αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για την Καινοτομία, λόγω των περιορισμένων πόρων. Κατηγορηματικά όχι, το αντίθετο μάλιστα. Η σημερινή πολύ δύσκολη συγκυρία κάνει πολλές φορές ευκολότερη την αλλαγή νοοτροπίας (ειδικά στις αγκυλώσεις στο χώρο των ΑΕΙ), την αποδοχή αλλαγών σε πολιτικές , προτεραιότητες τόσο στο επίπεδο των επιχειρήσεων όσο και του Δημόσιου Τομέα. Παράλληλα δημιουργεί προϋποθέσεις
εντατικοποίησης της προσπάθειας και επικέντρωσης σε στόχους υπέρβασης. Πολλοί καταλαβαίνουν πλέον ότι «η ορθοπεταλιά στην ανηφόρα μπορεί να δημιουργήσει προσδοκίες για σημαντικά οφέλη στο ίσιωμα …».

Μπορείτε να την κατεβάσετε σε μορφή pdf  εδώ ή να την διαβάσετε μέσα από το scribt

Θέματα που θίγονται
o Το πραγματικό νόημα της καινοτομίας – Innovation: the real meaning

o Οι 3 διαστάσεις της καινοτομίας – The 3 dimensions of innovation

o Καινοτομία: αμφισβήτηση και ανανέωση κατεστημένων αντιλήψεων – Innovation: challenge and renew established perception

o Γιατί η καινοτομία είναι επιτακτική για τη χώρα – Why innovation is an imperative for the country

o Το DNA των καινοτόμων: τα 5 «μυστικά» των καινοτόμων – The innovators’ DNA: 5 “secrets“ of innovators

o Η καινοτομία δε μπορεί να τυποποιηθεί / δομηθεί: η αναλογία με τη τζαζ – Innovation can’t be structured: similarity with Jazz

o Η καινοτομία είναι συλλογικό έργο – Innovation is a cooperative task

o Η καινοτομία πρέπει να είναι οργανική: αναλογία με την παρακίνηση – Innovation must be organic: similarity with motivation

o Ανατρέφοντας τον κοραλλιογενή ύφαλο της καινοτομίας – Nurturing the innovation reef

o Οι πυλώνες της καινοτομίας – The pillars of innovation

o Τα πραγματικά κίνητρα της καινοτομίας – Right incentives for innovation

o Η διαχείριση της επιχειρησιακής καινοτομίας – Managing corporate innovation

o Εμπόδια που πρέπει να αρθούν (για την καινοτομία) – Barriers to be removed (for innovation)

o «Εξωτερικεύοντας» την καινοτομία – “Externalize” innovation

o Η κοινωνική καινοτομία είναι πιο δύσκολη – Public innovation is more difficult

o Μερικές κοινωνικές προϋποθέσεις για την καινοτομία – Some social prerequisites for innovation

o Μερικές κατευθύνσεις πολιτικής για την καινοτομία – Some policy directions for innovation

o Μπορούν οι δημόσιοι οργανισμοί να καινοτομούν ; – Can public organizations innovate ?

o Πως θα μπορούσαν να εφαρμοστούν καινοτόμες αλλαγές; – How innovative changes could be implemented ?

o Περιοχές καινοτομίες με τη χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής Επικοινωνιών – Areas of innovation using ICT

o Ανοιχτή καινοτομία: η συμμετοχή των πελατών ή των πολιτών – Open innovation: customers’ or citizens’ participation

o Αποτυχία, ο δρόμος για την επιτυχία ! – Fail ! The road to succeed !

o Μερικές ελληνικές πρωτοβουλίες υποστηρικτικές της καινοτομίας – Some Greek initiatives supporting innovation

• Είτε να το κατεβάσετε στον υπολογιστή σας και να το διαβάσετε σε μορφή PDF (επιλέξτε PDF)
• Είτε να το διαβάσετε φυλλομετρώντας το on-line επιλέγοντας eBook και στη συνέχεια “Full screen” (επάνω στο κέντρο) και “e-Book” (κάτω αριστερά).

Το προσωπικό μου ενδιαφέρον για το θέμα αυτό είναι παλιό, εκφράστηκε συχνά μέσα από επαγγελματικές μου πρωτοβουλίες και τα τελευταία χρόνια με διαλέξεις σε εκπαιδευτικά ιδρύματα ή εκδηλώσεις με σχετικό θέμα. Η απουσία ουσιαστικού καινοτόμου κλίματος στην ελληνική κοινωνία, ο προβληματισμός που άρχισε να αναπτύσσεται για τις διεξόδους, τις κατευθύνσεις ανάταξης που πρέπει να ακολουθήσει η χώρα μας την περίοδο αυτή της βαθειάς κρίσης, αποτέλεσαν κίνητρα για αυτήν την ηλεκτρονική επικοινωνία προσωπικών απόψεων εμπλουτισμένων με θέσεις σημαντικών διανοητών της καινοτομίας.

Η πολύχρονη εμπειρία μου στο χώρο των ΤΠΕ και του ηλεκτρονικού επιχειρείν, αλλά και η εμπειρία από την αξιοποίησή τους από τις επιχειρηματικές θέσεις ευθύνης που είχα την τύχη να βρεθώ, με έχουν πείσει «ότι η καινοτομία είναι πλέον μονόδρομος για την ελληνική οικονομία και κοινωνία και ότι οι ΤΠΕ αποτελούν ένα κρίσιμο μέσο και διευκολυντικό παράγοντα».

Απαιτείται ανανεωμένη προσέγγιση και αμφισβήτηση των καθιερωμένων αντιλήψεων, δηλαδή των «κλαδικών ορθοδοξιών και στερεοτύπων» που σχετίζονται με τα προϊόντα, τις υπηρεσίες, την οργάνωση των επιχειρησιακών λειτουργιών και διεργασιών (processes) και την ανάπτυξη των δικτύων διανομής και εξυπηρέτησης. Αποτελεί πλέον επιτακτική και αναγκαία προϋπόθεση για να δημιουργηθούν καλύτεροι όροι ανταγωνισμού και ανάπτυξης για το ελληνικό επιχειρείν αλλά και για να αναμορφωθούν κρατικές και κοινωνικές λειτουργίες..

Υποστηρίζω ότι η ανάπτυξη εξωστρεφών πελατοκεντρικών μοντέλων προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα και πολλές δυνατότητες καινοτόμων λύσεων. Οι σύγχρονες ΤΠΕ μπορούν να συμβάλουν πολύπλευρα:

• Τα συστήματα πληροφορικής (και ειδικότερα τα συστήματα πελατών CRM και Business Intelligence) βοηθούν στον ταχύτατο μπορούν να βοηθήσουν στον ταχύτατο «μεταβολισμό» των επιχειρησιακών δεδομένων σε πληροφορίες και μοντέλα συμπεριφοράς, που μπορούν να αξιοποιηθούν για ανανεωμένες και καινοτόμες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.

• Η εμπορευματοποίηση («καταναλοποίηση») των ΤΠΕ, που εκφράζεται με την ενσωμάτωση εξελιγμένων υπολογιστικών δυνατοτήτων σε συσκευές και μηχανήματα που χρησιμοποιούν οι καταναλωτές (π.χ. έξυπνο τηλέφωνο, συσκευές GPS σε αυτοκίνητο, ψηφιακή τηλεόραση), εμπορευματοποίηση που προσφέρει πλούσιες δυνατότητες διάδρασης, μετατρέποντας τον πελάτη σε «κόμβο» και συμμέτοχο δικτυακών υπηρεσιών
• Οι τεράστιες δυνατότητες των τεχνολογιών Web 2.0 και η δύναμη που αποκτούν τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (Social Media) ως πλατφόρμες για επικοινωνία, συμμετοχή και προώθηση γνώσης και προϊόντων.

Η καινοτομία βέβαια δεν επιδέχεται εύκολες συνταγές ούτε υπάρχουν λύσεις γενικής χρήσης (“one size”). Επιδίωξή μου είναι να φωτίσω κάποιες παρεξηγημένες πτυχές της ελληνικής προσέγγισης της καινοτομίας και να αναδείξω ζητήματα που σχετίζονται με τα νέα τεχνολογικά δεδομένα των ΤΠΕ που προσφέρουν στους οργανισμούς νέες ευκαιρίες εξωστρέφειας.

Διαθέτω το e-BOOK ΔΩΡΕΑΝ, με βάση τα δικαιώματα που προβλέπει η άδεια Creative Commons Attribution 3.0 License (ελεύθερη διανομή υπό τις προϋποθέσεις: Αναφορά Προέλευσης, Μη εμπορική Χρήση, Όχι Παράγωγα Έργα).

Εύχομαι Καλή Ανάγνωση! Με χαρά θα διαβάσω σχόλια ή παρατηρήσεις στο site Think-Act ή στο ηλεκτρονικό μου ταχυδρομείο (www.think-act.gr, t_vassilis@yahoo.gr, vtrapezanoglou@eurobank.gr).

Στην επαγγελματική μας ζωή οι θεωρίες για τη Διοίκηση και την Ανάπτυξη, η Έρευνα εμπνέουν και διαμορφώνουν τις πρακτικές της επαγγελματικής μας δράσης. Η εμπειρία της πρακτικής εφαρμογής εμπλουτίζει και γονιμοποιεί τα πρότυπα σκέψης, επιβεβαιώνει ή αναθεωρεί θεωρίες και μοντέλα. Όσο καλύτερα συνυπάρχουν και συμπληρώνονται τόσο πιο γόνιμη είναι η απόδοση των ατόμων και των επιχειρησιακών μονάδων. Θεωρία και Πράξη. Thinker and Doer. Δίπολο που κάθε πόλος μόνος του μοιάζει σαν μαγνήτης ακρωτηριασμένος.

Αυτή η θέση στάθηκε οδηγός όλης της καριέρας μου, γιαυτό ονομάτισα Think-Act την ηλεκτρονική αυτή γωνιά μου.